كن . و از صميم دل و خلوص قلب خود به عظمت و جلال پروردگار متوجه باش . و سپس ايستادن خود را در پيشگاه با عظمت او ببين . خداوند متعال مىفرمايد : در روز قيامت روبرو و امتحان مىشود هر نفسى به آنچه از پيش فرستاده است ، و بر مىگردند به سوى پروردگار خود كه مولى حق آنان است . و قيام تو بر قدم و مقام خوف و رجاء باشد . و چون تكبير نماز گفتى همه را در مقابل عظمت و مقام كبرياى او كوچك ديده ، و مخلوقات ما بين آسمان و زمين را ذليل و ناچيز بدان ؛ زيرا چون بندهء نمازگزار تكبير گويد در حالى كه قلب او بر خلاف اظهار و تكبير او بوده و از حقيقت تكبير بىخبر باشد ؛ از جانب پروردگار متعال خطاب مىرسد كه : اى بندهء دروغگو ! آيا مرا خدعه ميزنى ! سوگند به عزت و جلال خودم ، از حلاوت ذكر خود تو را محروم مىكنم ، و از مقام قرب و سرور به مناجات ، تو را محجوب گردانم . [ ( شرح ) ] حقيقت بندگى و عبادت كه به صورت نماز جلوه مىكند ، از تكبير شروع مىشود ، و حقيقت تكبير آنست كه تمام موجودات و مخلوقات جهان را در مقابل عظمت و جلال پروردگار ، كوچك و ذليل و خاضع و فانى بيند . اى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم ، از هر چه گفته‌اند و شنيديم و خوانده‌ايم مجلس تمام گشت و به آخر رسيد عمر ، ما همچنان در اول وصف تو مانده‌ايم آرى در حال نماز سير ظاهرى با سير معنوى تطابق مىكند ، و برنامهء نماز بهترين برنامه و دستوريست براى ارتباط بنده با خداى مهربان خود . و از اعمال و حالات انسان چيزى كه به اندازهء نماز لذتبخش و انبساطآور و روحپرور باشد ، نيست . البته مشروط به آنكه : مراحل سير و مقدمات سلوك خود را تا اينجا درست كرده ، و طبق فصول گذشته قدم برداشته باشد . اينست كه رسول اكرم ( ص ) فرمود : الصلاة معراج المؤمن . نماز نمونه اى است از سير بنده به سوى پروردگار متعال ، و شخص سالك پيوسته و در همه حال در حال ارتباط